Een poederblusser kan op meer soorten brand worden ingezet dan welke andere draagbare blusser ook. Daar staat een groot nadeel tegenover: het poeder verspreidt zich door de hele ruimte, neemt het zicht weg en laat schade achter die soms groter is dan die van het brandje zelf. Daardoor is de poederblusser in woningen en kantoren grotendeels vervangen door de schuimblusser, maar in garages, werkplaatsen, voertuigen en buitenopstellingen nog altijd gangbaar.
Hoe het poeder blust
Een poederblusser bevat een fijn, droog bluspoeder en een drijfgas, meestal stikstof. Bij het indrukken van de hendel wordt het poeder met kracht uitgestoten. Het blust vooral chemisch: de poederdeeltjes onderbreken de reactie in de vlammen, waardoor het vuur zeer snel dooft. Bij een ABC-poeder smelt het poeder bovendien op gloeiend materiaal en vormt het een korst die herontsteking tegengaat.
Er bestaan drie soorten poeder:
- ABC-poeder, op basis van ammoniumfosfaat. Dit is verreweg het meest verkochte type en werkt op vaste stoffen, vloeistoffen en gassen.
- BC-poeder, op basis van natrium- of kaliumbicarbonaat. Geschikt voor vloeistoffen en gassen, maar niet voor brandend hout of papier.
- D-poeder, speciaal voor metaalbranden, bijvoorbeeld van magnesium, natrium of aluminiumspanen. Gewoon ABC-poeder werkt daar niet en kan zelfs reageren.
Geschikt en niet geschikt
| Onderdeel | ABC-poederblusser |
|---|---|
| Geschikt voor | Brandklasse A (vaste stoffen), B (vloeistoffen) en C (gassen) |
| Niet geschikt voor | Brandklasse D (metalen, daarvoor bestaat D-poeder) en F (frituurvet) |
| Elektriciteit | Bruikbaar bij elektrische apparatuur tot de spanning die op het etiket staat, maar het poeder beschadigt elektronica vaak blijvend |
| Gangbare inhoud | 1, 2, 6, 9 en 12 kg |
| Aandachtspunt onderhoud | Jaarlijks onderhoud; het poeder kan door trillingen en vocht inklinken of klonteren, daarom wordt een toestel periodiek geopend en gecontroleerd |
De betekenis van de letters A tot en met F staat op de pagina over brandklassen.
Wanneer poeder wel de juiste keuze is
Ondanks de nadelen zijn er plekken waar poeder het meest geschikte middel is:
- Buiten en in onverwarmde ruimtes. Poeder bevriest niet. Een poederblusser werkt doorgaans van ongeveer -20 tot +60 graden, terwijl een schuim- of waterblusser zonder antivries al rond het vriespunt problemen geeft.
- Bij gasbranden. Brandklasse C, zoals een brandende gasfles of gasleiding, kan met ABC- of BC-poeder geblust worden. Het belangrijkste blijft wel de gastoevoer dicht te draaien; een gasbrand blussen zonder de toevoer te stoppen, laat gas ontsnappen dat opnieuw kan ontbranden.
- In voertuigen. In auto, vrachtwagen, camper en boot moet een blusser tegen hitte, kou en trillingen kunnen. Zie ook een brandblusser in de auto.
- In werkplaatsen met brandstoffen en gas, waar snel neerslaan van de vlammen belangrijker is dan de schoonmaak achteraf.
De nadelen op een rij
Het zicht is het grootste risico. Een poederblusser van 6 kg vult een kamer van gemiddelde grootte binnen enkele seconden met een witte wolk. Wie dan nog moet zoeken naar de deur, kan gedesoriënteerd raken. Het poeder prikkelt ook ogen en luchtwegen.
De schade daarna is het tweede punt. Het poeder dringt door kieren in apparatuur, meubels en ventilatiekanalen. Het trekt vocht aan en kan zo metaal laten corroderen en elektronica onbruikbaar maken. Na een blusactie met poeder in een woning is professionele reiniging geen uitzondering.
Ten derde heeft poeder weinig koelend vermogen. Bij brandend vet of gloeiend materiaal dooft het de vlammen, maar het onderliggende materiaal blijft heet en kan opnieuw vlam vatten zodra het poeder wegwaait. Bij een frituurpan werkt het daarom niet betrouwbaar.
Voor de meeste woningen is een schuimblusser daarom de verstandiger keuze. Een vergelijking van de typen staat op de pagina welke brandblusser kopen.
Welke inhoud waar past
Bij poederblussers loopt de inhoud verder uiteen dan bij andere typen:
- 1 en 2 kg: voor auto, camper, boot en caravan. Licht en compact, maar met een spuitduur van enkele seconden alleen geschikt voor een beginnend brandje, bijvoorbeeld in de motorruimte.
- 6 kg: de standaard voor werkplaatsen, garages en schuren. Gevuld weegt hij rond de 10 kilo.
- 9 en 12 kg: voor industriële omgevingen, tankstations en opslag van brandstoffen of gasflessen. Zwaar om te hanteren en vooral bedoeld voor wie ermee is getraind.
Het blusvermogen op het etiket, een code als 27A 183B C, geeft aan welk vuur het toestel aankan en is bij het vergelijken betrouwbaarder dan het gewicht.
Bediening
De bediening is gelijk aan die van andere draagbare blussers: veiligheidspen eruit trekken, mondstuk richten op de basis van de brand, de hendel inknijpen en met een zwaaiende beweging de hele brandhaard afdekken. Een paar punten zijn bij poeder anders:
- Met de wind mee werken bij gebruik buiten, zodat het poeder niet terugwaait.
- Niet van te dichtbij in een vloeistof spuiten. De kracht van de straal kan brandende vloeistof laten opspatten. Begin op enkele meters afstand.
- Korte stoten zijn mogelijk, maar een poederblusser die eenmaal is gebruikt, verliest vaak druk. Na elk gebruik, ook kort, moet hij worden hervuld.
- Na het blussen de ruimte verlaten en de brand in de gaten houden. Herontsteking is bij poeder een reëel risico.
Onderhoud
Een poederblusser kan er van buiten prima uitzien terwijl het poeder binnenin is samengekoekt. Dat gebeurt vooral bij toestellen die lang op één plek staan of veel trillingen te verduren krijgen, zoals in voertuigen. Bij het jaarlijkse onderhoud volgens NEN 2559 wordt het toestel gecontroleerd; daarnaast wordt het periodiek geopend, waarbij het poeder wordt beoordeeld en zo nodig vervangen. Toestellen met een losse drijfgaspatroon worden ook van binnen gecontroleerd. Wat er bij een onderhoudsbeurt gebeurt, staat op de pagina brandblusser onderhoud.
Voor een particulier helpt het om een poederblusser die in de auto of schuur ligt, af en toe om te keren en licht te schudden. Daarmee wordt het inklinken niet voorkomen, maar het geeft wel een indruk: voelt het alsof er een vaste klomp in zit, dan is controle door een vakbedrijf verstandig.
Veelgestelde vragen
Waarom raden brandweer en verzekeraars een poederblusser binnenshuis vaak af?
Het poeder vormt bij gebruik een dichte wolk die het zicht wegneemt en prikkelt aan ogen en luchtwegen. Daarna ligt alles onder een fijne laag die moeilijk te verwijderen is en elektronica kan aantasten. In een woning is een schuimblusser daarom meestal de betere keuze.
Is poeder uit een brandblusser giftig?
Het poeder in een ABC-blusser geldt niet als giftig, maar inademen irriteert de luchtwegen en kan hoesten en benauwdheid geven. Na blussen in een binnenruimte is goed ventileren nodig, en wie klachten houdt, neemt contact op met de huisarts.
Hoe krijgt men bluspoeder weer schoon?
Eerst droog opzuigen of wegvegen, bij voorkeur met een stofzuiger met fijnstoffilter. Pas daarna nat afnemen. Poeder dat nat wordt voor het is verwijderd, kan gaan koeken en metaal laten corroderen.
Mag een poederblusser in de auto?
Ja, voor een auto is een kleine poederblusser van 1 of 2 kg gangbaar, omdat hij tegen vorst en hitte kan en geschikt is voor brandende brandstof. Hij moet goed vastzitten in een houder, zodat hij bij een noodstop niet door de auto vliegt.