NEN 2559: de norm voor onderhoud van brandblussers uitgelegd

Op bijna elke brandblusser in een bedrijfspand hangt een label met een datum, een paraaf en een verwijzing naar NEN 2559. Die norm is in Nederland het vaste kader voor het onderhoud van draagbare en verrijdbare blustoestellen. Dit artikel legt uit wat de norm is, wat hij regelt, voor wie hij geldt en hoe hij past naast het Besluit bouwwerken leefomgeving. De praktische kant van onderhoud, zoals kosten en planning, staat apart bij onderhoud van brandblussers.

Wat NEN 2559 is

NEN 2559 is een Nederlandse norm, uitgegeven door het Nederlands Normalisatie-instituut. Hij beschrijft hoe het onderhoud van draagbare en verrijdbare blustoestellen moet gebeuren: welke controles bij een onderhoudsbeurt horen, wanneer een toestel uitgebreider wordt nagekeken of gereviseerd, wanneer het wordt afgekeurd en hoe het resultaat wordt vastgelegd.

De norm gaat dus niet over de vraag hoeveel blussers er moeten hangen of welk type. Dat is het terrein van NEN 4001. Ook de eisen aan het toestel zelf, zoals blusvermogen en constructie, staan elders: in de Europese normreeks NEN-EN 3. NEN 2559 begint pas als het toestel eenmaal hangt.

Wat de norm regelt

In grote lijnen behandelt NEN 2559 de volgende onderdelen:

• Periodiek onderhoud. Een vaste controle van het toestel: uitwendige staat, drukmeter, verzegeling, slang en spuitmond, gewicht of inhoud, bevestiging en markering.
• Uitgebreid onderhoud en revisie. Na een bepaalde periode, afhankelijk van type en blusstof, wordt het toestel geopend, het blusmiddel gecontroleerd of vervangen en worden onderdelen vernieuwd.
• Afkeuren en vervangen. De norm beschrijft wanneer een toestel niet meer gebruiksklaar is, bijvoorbeeld door roest, beschadiging, een verlopen blusstof of omdat er geen originele onderdelen meer leverbaar zijn.
• Registratie. Elk onderhoud wordt vastgelegd op een label aan het toestel en in een onderhoudsrapport.

Een van de wijzigingen van de laatste jaren gaat over die labels. In 2020 legde NEN een ontwerp voor waarin de labels voor jaarlijks onderhoud, uitgebreid onderhoud en revisie, en "niet gebruiksklaar" eenduidig werden gemaakt. Dezelfde labels gaan ook gelden voor brandslanghaspels en droge blusleidingen, zodat een gebruiker op elk blusmiddel hetzelfde beeld ziet.

Hoe NEN 2559 zich verhoudt tot de wet

Onder het oude Bouwbesluit werd voor onderhoud van blustoestellen naar NEN 2559 verwezen. Het Besluit bouwwerken leefomgeving, dat sinds 1 januari 2024 geldt, doet dat niet meer. Artikel 6.35 van het Bbl eist dat een voorgeschreven blustoestel minstens eens per twee jaar adequaat wordt onderhouden en op werking wordt gecontroleerd. Hoe dat moet, laat het Bbl open.

Volgens het informatiepunt van de overheid voor de Omgevingswet is onderhoud volgens NEN 2559 nog steeds voldoende om aan die plicht te voldoen. Wie de norm volgt, zit dus goed.

Twee kanttekeningen:

1. De Bbl-plicht geldt alleen voor blustoestellen die op grond van het Bbl zijn voorgeschreven, zoals bij kamergewijze verhuur. Toestellen die alleen vanwege de Arbo-regels hangen, vallen er niet onder.
2. Andere regels kunnen strenger zijn. Verzekeraars vragen vaak jaarlijks onderhoud, en ook regels voor gevaarlijke stoffen of milieuregels kunnen een jaarlijkse controle eisen.

Waarom jaarlijks en niet tweejaarlijks

De wettelijke ondergrens is eens per twee jaar. In de praktijk wordt in bedrijven meestal jaarlijks onderhoud aangehouden, en dat heeft een paar redenen:

Wie twijfelt, kijkt eerst naar de polisvoorwaarden. Daar staat meestal precies welke norm en welke frequentie de verzekeraar verwacht.

Wie het onderhoud uitvoert

NEN 2559 gaat uit van onderhoud door een vakbekwame onderhoudsdeskundige. In Nederland is daar het certificatieschema REOB voor, beheerd door het CCV. Een erkend REOB-bedrijf heeft gediplomeerd personeel, werkt met originele onderdelen en blusstoffen en levert een onderhoudsrapport met onderbouwde vervangingsadviezen. Verzekeraars vragen vaak expliciet om een REOB-erkend bedrijf.

Een gebruiker kan zelf wel een visuele controle doen tussen de onderhoudsbeurten door: hangt het toestel op zijn plek, is de verzegeling intact, staat de drukmeter in het groen. Dat vervangt het onderhoud niet. Hoe die eigen controle gaat, staat bij brandblusser zelf controleren.

Particulieren en NEN 2559

Voor een blusser in een woning geldt geen onderhoudsplicht. De norm is daar dus niet van toepassing in juridische zin. Wel adviseert de brandweer ook particulieren hun blusser regelmatig te laten nakijken en hem na gebruik te laten vullen of vervangen. Een blusser die tien jaar onaangeroerd in de gang heeft gehangen, kan bij gebruik tegenvallen: poeder kan zijn gaan klonteren en de druk kan zijn weggelopen. Wanneer een toestel aan vervanging toe is, staat bij de levensduur van een brandblusser.

Wat een gebruiker na een onderhoudsbeurt mag verwachten

Na onderhoud volgens NEN 2559 hoort elk toestel een nieuw label te hebben met de datum, het bedrijf en de volgende onderhoudsdatum. Daarnaast hoort er een rapport te komen met per toestel de bevindingen, eventuele vervangingen en adviezen. Ontbreekt dat rapport, of zijn toestellen zonder uitleg afgekeurd, dan is het redelijk om erom te vragen. Bij een inspectie of na schade is dat rapport het bewijs dat aan de onderhoudsplicht is voldaan.