Een brandblusser die niemand vindt, of die te hoog of te zwaar hangt om eraf te halen, is bij brand nutteloos. Waar en hoe een toestel hangt, is daarom net zo bepalend als welk type het is. Dit artikel beschrijft de uitgangspunten voor ophangen: de hoogte, de plek in het gebouw, de loopafstand en de markering. Voor bedrijven ligt daar de norm NEN 4001 onder, voor woningen het advies van de brandweer.
De ophanghoogte
De vuistregel: hoe zwaarder het toestel, hoe lager het hangt. Een blusser van 6 kilo of meer wordt met twee handen van de haak getild. Hangt hij te hoog, dan valt hij gemakkelijk uit de handen, op de voeten of op de grond, waarna het afsluiterdeel kan beschadigen.
In de gangbare uitwerking van NEN 4001 wordt het volgende aangehouden:
| Toestel | Gangbare hoogte |
|---|---|
| Lichte toestellen tot ongeveer 4 kg of 3 liter | Maximaal ongeveer 1,5 meter |
| Zwaardere toestellen van 6 kg of 6 liter en meer | Handgreep rond 1 meter boven de vloer |
Wie twijfelt, houdt een eenvoudige toets aan: iemand van gemiddelde lengte moet het toestel zonder te reiken en zonder te bukken met twee handen van de haak kunnen tillen. In ruimtes waar ook kleinere of minder sterke mensen werken, zoals scholen en zorginstellingen, ligt een lagere hoogte voor de hand.
De plek in het gebouw
Bij uitgangen en op de looproute
De beste plek voor een blusser is bij een uitgang of in de gang, op de route die mensen bij brand naar buiten nemen. Daar zijn twee redenen voor. Wie de blusser pakt, heeft de uitgang direct achter zich en kan zich terugtrekken als blussen niet lukt. En op de looproute ziet iedereen het toestel dagelijks hangen, zodat men bij brand niet hoeft te zoeken.
Niet weggestopt
Wat in de praktijk vaak misgaat:
- de blusser hangt achter een deur die meestal openstaat;
- er staat een kast, pallet of stapel dozen voor;
- hij staat op de grond onder een bureau of in de meterkast;
- hij hangt in een ruimte die op slot gaat, zoals een opslag of kantoor van de leidinggevende.
Ook bij verbouwingen en herinrichting verdwijnen blussers vaak achter nieuw meubilair. Bij elke wijziging in de indeling hoort een korte controle of alle toestellen nog vrij en zichtbaar hangen.
Bij een specifiek risico, maar niet erbovenop
Een blusser voor een frituur, een serverkast of een lasplek hangt dichtbij, maar niet zo dicht dat hij bij brand onbereikbaar wordt. Een paar meter afstand, aan de kant van de uitgang, werkt beter dan direct naast het risico. In een keuken hangt de blusser dus bij de deur en niet naast het fornuis. Daarover meer bij brandblusser voor de keuken.
Koel- en vriesruimtes, buiten en vochtige plekken
Bij koel- en vriesruimtes hangt het toestel buiten de gekoelde ruimte, bij de toegangsdeur. Buiten, in een parkeergarage of in een natte ruimte is een beschermkast of hoes nodig tegen vocht, vuil en beschadiging. Ook daar geldt: de kast is gemarkeerd en niet op slot.
Loopafstand
In bedrijven werkt NEN 4001 met een maximale loopafstand tot het dichtstbijzijnde toestel. Voor de basisbescherming wordt in de uitwerking van de norm 20 meter aangehouden, gemeten langs de werkelijke looproute en niet hemelsbreed. Bij een specifiek risico, zoals een serverruimte of machine, is de afstand veel korter, zodat het toestel direct binnen bereik is.
Praktisch betekent dit dat in een lange gang of grote hal meerdere toestellen nodig zijn, ook als de totale oppervlakte klein lijkt. Op elke verdieping komt minstens één toestel, bij voorkeur bij het trappenhuis.
Voor woningen bestaat geen loopafstand. Wel adviseert men een blusser per verdieping in een huis met meerdere woonlagen, bijvoorbeeld beneden in de gang en boven op de overloop bij de slaapkamers.
Markering met pictogram
In bedrijven hoort boven of naast elke blusser een pictogram: een rood vlak met een witte brandblusser, volgens NEN 3011. Het Arbobesluit vraagt dat handbediende blusmiddelen duurzaam en op de juiste plek gemarkeerd zijn. Het bord hangt zo hoog dat het boven meubilair en mensen uit zichtbaar is, en in lange gangen bij voorkeur haaks op de muur, zodat het vanuit de gang te zien is.
Hangt het toestel in een kast of nis, dan komt het pictogram op de kast. In ruimtes waar de verlichting kan uitvallen, zijn nalichtende borden zinvol.
Ook een brandslanghaspel hoort volgens het Bbl duidelijk zichtbaar te hangen of gemarkeerd te zijn met een pictogram volgens NEN 3011.
Bevestiging
- Gebruik de beugel die bij het toestel hoort, of een universele beugel die past bij de diameter.
- Bevestig de beugel met pluggen en schroeven die het gewicht aankunnen; een blusser van 6 kilo plus beugel aan een gipswand vraagt hollewandpluggen of een bevestiging in de regel.
- Hang het toestel zo dat het etiket naar voren wijst. Bij brand leest men in een paar seconden welk type het is.
- In voertuigen en op boten een beugel met klemband, zodat het toestel niet uit de houder schiet.
Ophangen en onderhoud
Bij onderhoud volgens NEN 2559 kijkt de onderhoudsdeskundige ook naar de plek, de bevestiging en de markering. Tussen de onderhoudsbeurten door kan men zelf controleren of elk toestel nog op zijn plek hangt, vrij bereikbaar is en of het pictogram er nog hangt. Hoe die eigen controle gaat, staat bij brandblusser zelf controleren.
Veelgestelde vragen
Hoe hoog hangt een brandblusser?
Lichte blussers mogen hoger hangen dan zware. In de gangbare uitwerking van NEN 4001 hangen kleine toestellen tot ongeveer anderhalve meter en zware toestellen van 6 kilo of meer met de handgreep rond een meter. Zo kan iedereen het toestel veilig van de haak nemen.
Mag een brandblusser op de grond staan?
Thuis mag dat, maar een blusser op de grond wordt makkelijk omgestoten, raakt achter spullen verstopt en wordt vuil. In bedrijven hoort hij aan een beugel aan de muur of in een kast met markering. Verrijdbare toestellen staan uiteraard op de vloer.
Moet er een bord boven een brandblusser hangen?
In bedrijven wel. Het Arbobesluit vraagt dat handbediende blusmiddelen duurzaam en op de juiste plek gemarkeerd zijn, en NEN 4001 gaat uit van het pictogram volgens NEN 3011. Thuis is een bord niet nodig, zolang iedereen weet waar de blusser hangt.
Mag een brandblusser in een kast?
Een kast kan het toestel beschermen tegen vuil, vocht of beschadiging. De kast moet dan wel gemarkeerd zijn met het pictogram, niet op slot zitten en niet geblokkeerd worden door spullen.