Een CO2-blusser is herkenbaar aan de zware, gladde fles en de grote zwarte hoorn aan het eind van de slang. Hij bevat koolstofdioxide dat onder hoge druk vloeibaar is gemaakt. Bij gebruik komt het vrij als een koude wolk van gas en koolzuursneeuw, die de zuurstof rond de brand verdringt. Omdat het gas vervliegt en geen stroom geleidt, laat een CO2-blusser geen schade achter. Dat maakt hem de vaste keuze voor ruimtes met dure of gevoelige apparatuur.
Geschikt en niet geschikt
| Onderdeel | CO2-blusser |
|---|---|
| Geschikt voor | Brandklasse B (brandbare vloeistoffen zoals benzine, olie, oplosmiddelen, alcohol) en brand in elektrische apparatuur onder spanning |
| Niet geschikt voor | Brandklasse A (hout, papier, textiel; hooguit een kleine beginnende brand), D (metalen) en F (frituurvet) |
| Gangbare inhoud | 2 kg en 5 kg, in industriële toepassingen ook grotere verrijdbare toestellen |
| Gevaar | Verstikkingsgevaar in kleine ruimtes, bevriezing van de hoorn, sterke terugslag bij openen |
| Aandachtspunt onderhoud | Jaarlijks wegen; de fles is een drukhouder die periodiek, in de regel om de tien jaar, op druk wordt beproefd |
Een uitleg van de letters staat op de pagina over brandklassen.
Waarom CO2 niet werkt op hout en papier
CO2 blust door de zuurstof te verdringen en een beetje te koelen. Bij een brandende vloeistof is dat genoeg: zonder zuurstof stopt de verbranding aan het oppervlak. Bij hout, papier of textiel ligt dat anders. Die materialen gloeien diep van binnen door. Zodra het gas is weggewaaid, wat binnen enkele seconden gebeurt, komt er weer zuurstof bij en laait het vuur opnieuw op. CO2 heeft bovendien weinig koelend vermogen. Een kleine brand in een prullenbak kan ermee onder controle komen, maar voor een brandende bank of gordijn is een schuim- of waterblusser veel effectiever.
Ook voor frituurvet is CO2 ongeschikt. De harde gasstroom kan het brandende vet uit de pan blazen, en na het blussen is het vet nog zo heet dat het opnieuw ontbrandt. Daarvoor is een vetblusser bedoeld.
Waar een CO2-blusser hoort
- Serverruimtes en technische ruimtes met schakelkasten, omvormers of netwerkapparatuur.
- Laboratoria en ruimtes waar met oplosmiddelen wordt gewerkt.
- Bij de meterkast of verdeelkast in een bedrijfspand, vaak als tweede blusser naast een schuimblusser.
- Werkplaatsen met elektrisch gereedschap en brandbare vloeistoffen.
In een gewone woning is een CO2-blusser zelden de eerste keuze. Een schuimblusser die diëlektrisch is getest, kan daar zowel de gangbare huiskamerbrand als een brandend apparaat aan. Voor een thuiswerkplek met veel apparatuur kan een kleine CO2-blusser een aanvulling zijn naast die schuimblusser.
Gevaren bij gebruik
Verstikking. Koolstofdioxide is zwaarder dan lucht en blijft laag in een ruimte hangen. In een kleine kast, een toilet, een kelder of een smalle technische ruimte kan het legen van een blusser van 5 kg de zuurstof zo ver verdringen dat duizeligheid en bewusteloosheid ontstaan. Een CO2-blusser hoort daarom bij voorkeur bij de deur te hangen, zodat er vanuit de deuropening geblust kan worden, en na gebruik gaat iedereen de ruimte uit.
Bevriezing. Het gas koelt bij uitstromen af tot ongeveer -78 graden. Wie de hoorn vastpakt, kan bevriezingsletsel aan de hand oplopen. Ook het gas zelf op de huid of in het gezicht richten geeft letsel; een CO2-blusser wordt daarom nooit op een persoon gebruikt.
Lawaai en terugslag. Bij het openen klinkt een harde knal en sist het gas luid. De slang kan daarbij schokken. Wie dat niet verwacht, schrikt en laat de blusser soms los. Stevig vasthouden met twee handen voorkomt dat.
Korte spuitduur. Een CO2-blusser van 2 kg is in ongeveer tien seconden leeg, een van 5 kg in ruwweg vijftien seconden. Er is dus weinig ruimte om te zoeken of te twijfelen.
2 kg of 5 kg
De keuze tussen de twee gangbare maten hangt vooral af van de ruimte en van wie de blusser moet bedienen. Een CO2-blusser van 2 kg weegt gevuld rond de 6 kilo, omdat de stalen of aluminium fles zwaar is. Hij past goed bij een meterkast, een kleine serverkast of een werkbank. Een toestel van 5 kg weegt al snel 14 tot 18 kilo en is bedoeld voor technische ruimtes en werkplaatsen met meer apparatuur of grotere hoeveelheden brandbare vloeistof. Juist in kleine ruimtes is meer niet altijd beter: hoe meer gas er vrijkomt, hoe groter het verstikkingsrisico. Het blusvermogen op het etiket, bijvoorbeeld 34B of 89B, zegt meer over wat een toestel aankan dan het aantal kilo. Hoe die code gelezen wordt, staat bij blusvermogen.
Bediening
- Veiligheidspen uit de hendel trekken.
- De hoorn bij het geïsoleerde handvat pakken en richten op de basis van de brand, bij een apparaat op de plek waar het vuur uitkomt.
- Hendel inknijpen en vanaf ongeveer een tot twee meter afstand blussen.
- Met een zwaaiende beweging over de brandhaard gaan. Bij een brandende vloeistof van de voorkant naar achteren werken.
- Na het blussen de ruimte verlaten en goed ventileren. Bij een elektrisch apparaat de stroom uitschakelen zodra dat veilig kan, want een apparaat onder spanning kan opnieuw vlam vatten.
Onderhoud en drukbeproeving
Een CO2-blusser heeft geen manometer. De druk in de fles hangt af van de temperatuur en zegt dus niets over de hoeveelheid inhoud. Of de blusser vol is, blijkt alleen door te wegen. Dat gebeurt bij het jaarlijkse onderhoud volgens NEN 2559, waarbij ook de slang, de hoorn en de afsluiter worden gecontroleerd.
Omdat de fles onder hoge druk staat, valt hij onder de regels voor drukhouders. De fles wordt periodiek, in de praktijk om de tien jaar, hydrostatisch beproefd; het jaar van de laatste beproeving staat in de fles gestempeld. Een fles die die test niet doorstaat, wordt afgekeurd. Een CO2-blusser gaat bij goed onderhoud doorgaans langer mee dan een schuim- of poederblusser.
Veelgestelde vragen
Is een CO2-blusser gevaarlijk in een kleine ruimte?
Ja. Koolstofdioxide verdringt zuurstof. In een kleine, slecht geventileerde ruimte kan de concentratie na het legen van een blusser zo hoog worden dat bewusteloosheid dreigt. Na gebruik direct de ruimte verlaten en pas terugkeren als die goed is gelucht.
Waarom bevriest de hoorn van een CO2-blusser?
Het vloeibare koolstofdioxide zet bij het uitstromen sterk uit en koelt daarbij af tot ongeveer -78 graden. De hoorn wordt daardoor ijskoud. Alleen het geïsoleerde handvat vasthouden, nooit de hoorn zelf.
Kan een CO2-blusser in huis?
Als aanvulling bij de meterkast of een thuiswerkplek met veel apparatuur kan het, maar als enige blusser in een woning is hij minder geschikt. Hij blust geen brandend hout, papier of textiel betrouwbaar, en die branden komen thuis het meest voor.
Hoe zie ik of een CO2-blusser nog vol is?
Een CO2-blusser heeft geen manometer. Of hij vol is, wordt bepaald door hem te wegen en het gewicht te vergelijken met het vulgewicht dat op de fles staat. Dat gebeurt bij het jaarlijkse onderhoud.