Een professionele keuring vindt eens per jaar plaats, maar een brandblusser kan in de tussentijd van alles overkomen. Iemand zet er een kast voor, een kind trekt aan de borgpen, de druk lekt langzaam weg of het toestel valt van de beugel. Een korte eigen controle eens per maand vangt zulke problemen op voordat het toestel nodig is. Het kost een paar minuten per blusser en er is geen gereedschap voor nodig, op een keukenweegschaal na voor wie een CO2-blusser heeft.
De maandelijkse check in zes stappen
1. Plaats en bereikbaarheid
De blusser hangt op de vaste plek, is goed zichtbaar en kan zonder obstakels worden gepakt. Dozen, stoelen, jassen of een openstaande deur ervoor tellen als obstakel. Op het werk geldt daarnaast dat het pictogram boven het toestel zichtbaar moet zijn. De beugel zit vast en het toestel hangt stevig, zonder te wiebelen. Hoe hoog en waar een blusser hoort te hangen, staat in het artikel over een brandblusser ophangen.
2. Manometer
Bij een blusser die permanent onder druk staat, zit een kleine meter op de kop. De naald hoort in het groene vlak te staan. Een licht tikje op het glas laat zien of de naald niet vastzit. Staat de naald links in het rood, dan is er te weinig druk; rechts in het rood betekent te veel druk, vaak door warmte. Een patroonblusser heeft meestal geen manometer, en een CO2-blusser ook niet.
3. Gewicht bij CO2
Wie een kleine CO2-blusser heeft, kan die op een weegschaal zetten. Op de fles staan het leeggewicht en het vulgewicht. Ligt het gemeten gewicht duidelijk onder het totaal, dan is er gas ontsnapt. Bij grotere toestellen is wegen thuis lastig; dat gebeurt dan bij de jaarlijkse keuring.
4. Zegel en borgpen
De borgpen zit in de hendel en is vastgezet met een plastic zegel of een verzegeldraadje. Een ontbrekend of verbroken zegel kan betekenen dat de blusser is gebruikt of dat iemand eraan heeft gezeten. Zo'n toestel hoort te worden nagekeken, ook als de manometer nog goed staat. Na gebruik moet een blusser altijd worden hervuld of vervangen.
5. Buitenkant, slang en spuitstuk
De houder wordt bekeken op deuken, roest, krassen en lekkage, vooral aan de onderkant en rond de kop. De slang hoort soepel te zijn, zonder scheurtjes, knikken of uitgedroogde plekken. Het spuitstuk is vrij van vuil, spinnenwebben of insecten. Bij een poederblusser kan het toestel even worden omgekeerd om te voelen of het poeder nog verschuift.
6. Label en productiejaar
Het onderhoudslabel heeft een datum die nog niet verlopen is. Op het werk staat daarop ook het REOB-nummer van het onderhoudsbedrijf. Daarnaast is het goed om eens in de zoveel tijd het productiejaar op te zoeken. Wat er op het label staat, legt het artikel over een brandblusser keuren uit.
Een simpele lijst om af te vinken
Op een bedrijf met meerdere toestellen helpt een vaste lijst per blusser. Een eenvoudige opzet:
| Punt | In orde | Actie nodig |
|---|---|---|
| Hangt op vaste plek, vrij bereikbaar | ||
| Pictogram zichtbaar | ||
| Manometer in het groen (of gewicht CO2 klopt) | ||
| Zegel en borgpen intact | ||
| Geen deuken, roest of lekkage | ||
| Slang en spuitstuk heel en vrij | ||
| Onderhoudslabel niet verlopen |
Wie de datum en een paraaf erbij zet, heeft meteen een logboek. Dat is handig als de verzekeraar of brandweer vraagt hoe het toezicht op de blusmiddelen geregeld is.
Wat te doen bij een afwijking
Een probleem dat zelf op te lossen is, wordt meteen opgelost: een kast opzij zetten, een losse beugel vastschroeven, een blusser terughangen die op de grond stond. Voor alles wat het toestel zelf betreft, geldt dat er niet aan gesleuteld wordt. Een blusser met een manometer in het rood, een verbroken zegel, roest of een beschadigde slang gaat buiten gebruik tot een onderhoudsbedrijf hem heeft nagekeken. Op het werk hoort er in de tussentijd een vervangend toestel te hangen. Thuis is het vaak eenvoudiger om een nieuw toestel te kopen.
Zelf openschroeven, bijvullen of op druk brengen is af te raden. Een blusser staat onder druk, en een verkeerd teruggeplaatste kop of afdichting kan bij gebruik losschieten.
Wat de eigen controle niet vervangt
De maandelijkse check is een uitwendige controle. Hij zegt niets over de binnenkant van het toestel. Corrosie aan de binnenkant van een schuimblusser, een uitgewerkte vulling, samengekoekt poeder onderin of een patroon dat langzaam leegloopt, zijn van buiten niet te zien. Daarvoor zijn de professionele beurten bedoeld: de jaarlijkse controle door een onderhoudsdeskundige, het uitgebreide onderhoud na vijf jaar voor schuim- en waterblussers, de revisie na tien jaar en vervanging uiterlijk na twintig jaar. Het overzicht staat in het artikel over brandblusser onderhoud.
Voor bedrijven telt de eigen controle ook niet mee voor de wettelijke onderhoudsplicht of de eisen van de verzekeraar. Een toestel zonder geldig label van een gecertificeerd onderhoudsbedrijf geldt als niet onderhouden, hoe zorgvuldig de maandelijkse controles ook zijn bijgehouden.
Thuis ligt dat anders. Een particulier heeft geen onderhoudsplicht, en voor een gezin met een blusser in de gang en een blusdeken in de keuken is de maandelijkse check vaak het enige onderhoud. Dat is acceptabel zolang het toestel jong is. Wie een blusser thuis ouder dan tien jaar heeft, of twijfelt over de staat ervan, laat hem nakijken of vervangt hem.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet een brandblusser zelf gecontroleerd worden?
Eens per maand is een gangbaar ritme, zowel thuis als op het werk. Na een verhuizing, verbouwing of een periode waarin het toestel is verplaatst, is een extra controle zinvol.
Wat betekent het als de naald van de manometer in het rood staat?
Links in het rood betekent te weinig druk, de blusser werkt dan mogelijk niet. Rechts in het rood betekent te veel druk, bijvoorbeeld door hitte. In beide gevallen hoort het toestel te worden nagekeken door een onderhoudsbedrijf.
Heeft een CO2-blusser een manometer?
Nee. Bij een CO2-blusser is de inhoud alleen te controleren door het toestel te wegen en het gewicht te vergelijken met het vulgewicht en leeggewicht op de fles.
Moet een poederblusser geschud worden?
Poeder kan in de loop van de tijd samenpakken, vooral bij trillingen. Het toestel af en toe omkeren en voelen of het poeder verschuift, geeft een indruk. Blijft het als een blok zitten, dan is nakijken door een onderhoudsbedrijf nodig.